Prinsjesdag: dit verandert er (mogelijk) in 2027 voor je portemonnee

Vooropgesteld: al deze plannen moeten nog door de Tweede en Eerste Kamer en dat is beslist géén gelopen race omdat het kabinet van minister-president Rob Jetten in beide geen meerderheid heeft. "Voor het eerst eigenlijk sinds wij dit werk doen, is het fundamenteel onzeker of de plannen uit de begroting tot uitvoering komen", vat Pieter Hasekamp van het Centraal Planbureau (CPB) het samen. 

Het pakket maatregelen zoals het vandaag is gepresenteerd, betekent een lastenverzwaring van 3,8 miljard euro voor huishoudens en 2,1 miljard voor het bedrijfsleven. Waar zit hem dat in?

Inkomstenbelasting

Vooral in de inkomstenbelasting. Die gaat omhoog in de eerste twee schijven. Van 35,75 en 37,56 procent naar 36,23 en 38,16 procent volgend jaar. Dat levert een krappe 3 miljard op, ook al is de verhoging uiteindelijk ietsje afgezwakt. 

Niet alleen de lagere en middeninkomens gaan meer belasting betalen. Met een technisch trucje wordt nog eens 750 miljoen bij de hogere inkomens opgehaald. Dat gebeurt met het bevriezen van het bedrag waarboven het hoogste belastingtarief geldt: het zogeheten aanvangspunt. Door dit te houden op 78.426 euro zullen meer mensen het toptarief van 49,5 procent betalen.

Daar staat tegenover dat de arbeidskorting met 173 euro wordt verruimd, wat scheelt bij de belastingaangifte. 

Gepensioneerden in de koopkrachtplus

Voor ouderen gaat deze heffingskorting met 100 euro omlaag: zij gaan daardoor meer belasting betalen. Dat is goed voor zo'n 200 miljoen extra overheidsinkomsten.

Toch gaan gepensioneerden er dankzij een flinke verhoging van de pensioenen in de koopkrachtplaatjes wel op vooruit, in tegenstelling tot werkenden en mensen met een uitkering.

Prinsjesdag draait natuurlijk ook om de outfits en bijbehorende hoedjes. Die zie je in de video hieronder:

Op het gebied van uitkeringen verandert er overigens niet zo veel. Het kabinet wilde het maximumdagloon met 20 procent verlagen, maar heeft deze maatregel geschrapt. Veel uitkeringen zijn aan dit dagloon gekoppeld en blijven dus gelijk.

En de duur van de WW blijft twee jaar, in plaats van de halvering die het kabinet van plan was. Ook het afschaffen van een tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten wordt een jaar uitgesteld. Voor startende ondernemers verandert er wel iets: de startersaftrek wordt afgeschaft. Dat levert de schatkist een belastingmeevaller van 112 miljoen euro op.

Paar meevallertjes

Een meevaller is dat het eigen risico in de zorg niet met 60 euro omhoog gaat, zoals het kabinet van plan was. Wel wordt deze gecorrigeerd voor inflatie, tot 400 euro.

Ouderen (61 tot 69-jarigen) mogen zich gratis laten vaccineren tegen gordelroos. Dat scheelt al snel 300 tot 400 euro. 70 jaar of ouder? Dan blijft de vaccinatie voor eigen rekening.

Maatregelen afgezwakt

De kinderopvangtoeslag gaat minder hard omhoog dan was beloofd. Het kindgebonden budget wordt volgend jaar in een minder hard tempo afgebouwd dan oorspronkelijk het plan was.

De korting op de brandstofaccijns blijft nog even van kracht, deze wordt in 2028 pas afgebouwd en zal in 2029 uiteindelijk helemaal verdwijnen. Ook vliegtuigreizigers worden ontzien: het hoge tarief voor vluchten buiten Europa gaat naar 60 euro, in plaats van de geplande 71. Dat is overigens alsnog een verhoging.

Je gaat meer belasting betalen over drinkwater: de Bol. Die gaat met 10 cent per 1000 liter omhoog. Dat is goed voor 111 miljoen extra belastinginkomsten voor de schatkist. Daarnaast wordt alcohol duurder, want de accijns daarop wordt geïndexeerd: dat wil zeggen in lijn gebracht met de inflatie.

Klein koopkrachtverlies

Hoe ziet dat er dan ongeveer uit voor volgend jaar in termen van koopkracht? Het afzwakken van bezuinigingen die het kabinet oorspronkelijk wilde doorvoeren, hebben een klein verzachtend effect op de koopkrachtplaatjes van het CPB.

Door de bank genomen gaan Nederlanders er volgend jaar 0,1 procent in koopkracht op achteruit. En niet de 0,3 procent koopkrachtverlies die de originele kabinetsplannen zouden veroorzaken.

Als we iets verder inzoomen, zijn het vooral de hogere inkomens die aan koopkracht inboeten. De laagste inkomensgroep - dat zijn mensen met een inkomen tot maximaal 108 procent van het minimumloon - gaan er 0,2 procent op vooruit.

Aan deze cijfers moet je ook weer niet te veel waarde hechten: het gaat om berekeningen op papier. Het beleid pakt voor iedereen uiteindelijk anders uit.

Wat is dan de waarde van deze begroting? Het is in ieder geval een plaatje van wat de effecten zijn van het voorgenomen beleid, aldus Hasekamp. "En als je daar als parlement iets aan wil wijzigen, zie je ten opzichte van deze basisstand wat er gebeurt." Een tussenstand dus. De komende weken gaan uitwijzen wat er mogelijk nog verandert. 

Daarbij kan het kabinet niet al te veel cadeautjes weggeven. De stijgende rente is een steeds groter probleem voor de schatkist, vertelt verslaggever Bart Reijnen in onderstaande video.