Nieuwe studie naar behandeling longcovid: antistoffen uit bloed filteren
Zijn de antistoffen die bij een deel van longcovidpatiënten in het bloed zijn gevonden een gevolg van covid, of zijn ze de oorzaak van de klachten? Met die vraag begon voor onderzoeker Jeroen den Dunnen van het Amsterdam UMC en zijn collega-onderzoeker Niels Eijkelkamp (UMC Utrecht) twee jaar geleden de studie die nu wordt uitgerold onder patiënten in Amsterdam. Deelnemers worden op een soort dialyseapparaat aangesloten. De antistoffen worden uit het bloed gefilterd.
Den Dunnen: "Eén van de theorieën is dat het afweersysteem zich na een coronabesmetting tegen het eigen lichaam keert. Daarbij zouden bepaalde antistoffen, die normaal gesproken het virus efficiënt opruimen, onbedoeld een ziekmakende rol kunnen spelen. Als dat klopt, zou deze auto-immuniteit een oorzaak van longcovid kunnen zijn. Dat wilden we onderzoeken."
Hoop voor mensen met post-covid? Therapie met zuurstof 'veelbelovend', meer onderzoek nodig
Een eerste studie bij muizen twee jaar geleden, toonde volgens Den Dunnen resultaat. Antistoffen werden toegediend bij de dieren. Als die vervolgens ziek zouden worden, zou dat een aanwijzing zijn voor een causaal verband.
De muizen vertoonden inderdaad symptomen die overeenkwamen met elementen van longcovid: duidelijke pijnreacties, verminderde beweging. Een herhaling van dit onderzoek bij muizen, twee jaar later, leverde dezelfde resultaten op.
De bevindingen werden vorige week gepubliceerd in vakliteratuur. Onderzoeksgroepen in België, de Verenigde Staten en Engeland hebben het experiment herhaald en kwamen tot dezelfde resultaten. "Dat maakt het bewijs robuuster, al blijft beoordeling van collega's een belangrijk onderdeel: hoe stevig zijn de bevindingen nu echt?"
Intensief en duur
Het team van Den Dunnen wil nu onderzoeken of het mogelijk is om deze ziekmakende antistoffen uit het bloed van patiënten te filteren. Dat zou kunnen door de specifieke antistoffen uit het bloed te verwijderen en de rest terug te geven aan de patiënt. Als patiënten daardoor opknappen, kan dat cruciaal bewijs opleveren. In Duitsland loopt momenteel een vergelijkbare studie.
Veel interesse in hoopvol postcovid-middel dat patiënten zelf moeten betalen
Wel wil Den Dunnen benadrukken dat het verwijderen van antistoffen niet direct tot een toepasbare methode zal leiden.
"Het filteren van antistoffen uit het bloed als behandelmethode zal simpelweg te intensief en te duur zijn. Maar het kan mogelijk wel deuren openen naar het ontwikkelen van wél toepasbare behandelingen. Zo wordt in Noorwegen gekeken naar alternatieve methoden om antistoffen of de cellen die ze aanmaken (plasmacellen) te beïnvloeden."
Een belangrijke nuance ziet ook Susanne Baars, directeur bij PostCovidNL. Zij ziet het onderzoek vooral als een stuk van de complexe puzzel die de ziekte longcovid is.
Meer jongeren dan volwassenen hebben post-covid: 'Kom niet uit mijn woorden'
"Sinds het begin van de pandemie zijn er talloze onderzoeken naar longcovid uitgevoerd. Mensen kunnen dit onderzoek lezen als 'oplossing', maar zover zijn we nog niet. Toch zijn studies als deze hoopvol omdat biomedische inzichten noodzakelijk zijn om te begrijpen wat en waar het in het lichaam van longcovidpatiënten misgaat. Longcovid is een complexe systeemziekte en dat vraagt om veel kennis."
Financiering blijft nodig
Het onderzoek dat nu plaatsvindt, levert geen volledige behandeling, maar vormt wel een belangrijke stap in het begrijpen van het ziekteproces, aldus Baars. "Alleen met die kennis kunnen uiteindelijk veilige en effectieve behandelmethoden worden ontwikkeld." Volgens Baars zijn er in Nederland nog altijd honderdduizenden mensen met longcovidklachten, en zijn er tot wel tweehonderd verschillende symptomen die in allerlei combinaties kunnen voorkomen.
De inzichten die door studies zoals deze worden opgedaan, kunnen vervolgens helpen bij het ontwikkelen van precisiegeneeskunde, gerichte behandelingen voor de verschillende sub-groepen die er onder longcovidpatënten zijn. Het onderzoek is bovendien van groot belang omdat er in het verleden veel miskenning was en longcovid lang niet altijd werd erkend als echte ziekte.
Dat maakt dat financiering nog steeds hard nodig blijft. Ook Den Dunnen pleit daarvoor. Het doel van hem en zijn team is om de studiegroep uit te breiden naar meer patiënten. "Maar om echt resultaat te krijgen is een meerjarenplan en dus ook langdurige financiering nodig om dit onderzoeksveld te kunnen blijven ontwikkelen."
Patiënt Wouter wist al dat het stigma dat postcovid 'tussen de oren zit' niet klopt:
