Verbod gaat afstekers vuurwerk niet tegenhouden: 'Desnoods gevangenis in'

Het vuurwerkverbod is het sluitstuk van jarenlang gesteggel. Voorstanders wezen op de doden, gewonden, schade en overlast rond de jaarwisseling. Tegenstanders vreesden voor het verdwijnen van een Nederlandse traditie en vonden dat mensen zelf moeten kunnen bepalen of ze vuurwerk afsteken. 

Terwijl politiek Den Haag bleef ruziën over een landelijk vuurwerkverbod, namen veel gemeenten het heft al zelf in handen. Al sinds 2019 zijn de regels stap voor stap aangescherpt. Steeds meer steden besloten vuurwerk in de hele gemeente te verbieden, of wezen grote delen van de stad aan als vuurwerkvrije zone. In de jaarwisseling van 2025 op 2026 hadden uiteindelijk twintig gemeenten zo'n verbod.

Daarmee ontstond jarenlang een lappendeken aan regels. Wat in de ene gemeente mocht, was een paar kilometer verderop verboden. Het landelijke verbod moet daar vanaf de jaarwisseling van 2026 op 2027 een einde aan maken.

Consumenten mogen de komende jaarwisseling geen vuurwerk van categorie F2 of hoger meer afsteken. F1-vuurwerk, zoals sterretjes en knalerwtjes, blijft toegestaan.

Ontheffing mogelijk 

Er is wel een uitzondering voor lokale verenigingen en stichtingen met een 'duidelijke lokale binding'. Zij kunnen bij de burgemeester een ontheffing aanvragen om tijdens de jaarwisseling F2-vuurwerk af te steken. Verenigingen moeten onder meer een locatie, afsteektijden, toezicht, een veiligheidsplan en een situatietekening aanleveren. Per ontheffing mag maximaal 200 kilo F2-vuurwerk worden aangeschaft.

Een kwart van de panelleden (26 procent) is blij met deze vorm van het verbod. Een grotere groep had liever een totaalverbod zonder uitzonderingen gezien.

Ook voor de vuurwerkbranche heeft het verbod grote gevolgen. Vanaf de jaarwisseling van 2026 op 2027 mogen verkopers en importeurs het verboden consumentenvuurwerk niet meer aan particulieren verkopen. De Tweede Kamer stelde daarom als voorwaarde voor het verbod dat er een compensatieregeling voor de branche zou komen. Over de hoogte daarvan is nog discussie: het kabinet houdt rekening met ruim 100 miljoen euro, terwijl de branche zelf veel hogere bedragen noemt.

Hoeveel vuurwerk-afstekers zijn er?

Ongeveer één op de zeven Nederlanders stak de afgelopen jaren zelf vuurwerk af. En bijna al deze mensen (97 procent) staken categorie F2 of nog sterker vuurwerk af. Van deze mensen wil een kleine groep, 7 procent, een ontheffing bij de gemeente aanvragen om met een vereniging alsnog vuurwerk te mogen afsteken komende jaarwisseling. Een vijfde (21 procent) heeft nog niet over zo'n vergunning nagedacht.

Het aanvragen van vergunningen kan vanaf vandaag. Maar veel gemeenten, zoals Utrecht en Rotterdam-Rijnmond, hebben al aangegeven helemaal geen vergunningen te gaan verlenen. Zij vinden de uitzondering lastig uitvoerbaar en willen niet wéér een lokale uitzondering creëren op het vuurwerkverbod. Daardoor kan het per gemeente verschillen of een vereniging überhaupt kans maakt op toestemming.

'Vuurwerk is een ritueel'

Zes van de tien Nederlanders vinden dat raar. Zij vinden dat alle gemeenten alle vergunningsaanvragen moeten behandelen. De mogelijkheid voor een ontheffing is er niet voor niets, zeggen zij.

Maar of ze nou een vergunning krijgen of niet, de meerderheid van de afstekers laat zich niet tegenhouden door het verbod. 57 procent van de afstekers is van plan om gewoon af te steken. "Vuurwerk is voor mij een ritueel, zal altijd blijven. Ik heb daar alle boetes of gevangenisstraf voor over", zegt een panellid. Een andere deelnemer denkt dat de pakkans nul procent is. "De politie heeft wel wat anders te doen."